ଆଲୋକର ବିଚ୍ଛୁରଣ ଓ ନାଲି ସୂରୁଯ
ଡକ୍ଝର କମଳାକାନ୍ତ ଜେନା
ଜାନୁଆରୀ: 2026
Canonical: https://sishu.kabitawithoutborders.org/shishu/article_details-b50de5de3a.html

ସକାଳୁ ଉଠି ବାପାଙ୍କ ସହିତ ରାମୁ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଚାଲୁଥାଏ । ପୂର୍ବ ଆକାଶ ଲାଲ୍ ପଡ଼ିବା  ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଧୀରେ ଧୀରେ ଲାଲ୍ 

  ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଉପରକୁ ଉଠିଲା । ରାମୁ ପଚାରିଲା - ବାପା, ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଆମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଥିଲେ ଲାଲ୍ ଦିଶେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ, ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ 

  କାହିଁକି ଲାଲ୍ ଦେଖାଯାଏ? ବାପା କହିଲେ - ସକାଳୁ ସକାଳୁ  ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ପାଖରୁ ଆମ ପାଖକୁ ଲାଲ୍ କିରଣ ଆସେ ବୋଲି ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଆମକୁ ଲାଲ୍ 

  ଦିଶେ । ରାମୁ ପଚାରିଲା - ଆଉ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ କଅଣ ଲାଲ୍ କିରଣ ଆସେ ନାହିଁ? ବାପା କହିଲେ – ହଁ, ଆସେ । ରାମୁ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଇ 

  ପଚାରିଲା - ତାହେଲେ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ କାହିଁକି ଲାଲ୍ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ? ବାପା ଉତ୍ତର ଦେଲେ - ସକାଳୁ ସକାଳୁ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଲାଲ୍ 

  କିରଣ ଆସେ । କିନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଲାଲ୍ କିରଣ ସହିତ  ଆହୁରି ଅନେକ ରଙ୍ଗର କିରଣ ଆସୁଥାଏ । ରାମୁ କହିଲା - ବୁଝି ପାରିଲିନି । ଭଲ 

  କରି ବୁଝେଇ ଦିଅ । 

  ବାପା କହିଲେ - ଆଚ୍ଛା, ଠିକ୍ ଅଛି । ତୁ ଜାଣିଥିବୁ ଯେ  ସୂର‌୍ୟ୍ୟର ଧଳା କିରଣରେ ୭ଟା ରଙ୍ଗ ମିଶି ରହିଥାଏ । ରାମୁ କହିଲା - ହଁ, ମୁଁ 

  ଜାଣିଛି । ସାତଟା ରଙ୍ଗକୁ ଆମେ କହୁ `ବାଘନୀସହଲାନାଌ୰୩୯; । ବାପା ଟିକିଏ ହସିଦେଇ କହିଲେ – `ହଲାନାଌ୰୩୯; ନୁହେଁ `ହନାଲାଌ୰୩୯; । ବାଘନୀସହନାଲା । 

  ଏହାର ଅର୍ଥ ବାଇଗଣି-ଘନନୀଳ-ନୀଳ-ସବୁଜ-ହଳଦିଆ-ନାରଙ୍ଗୀ-ଲାଲ୍ । ସେସବୁ ରଙ୍ଗ ମିଶିଗଲେ ଧଳା  ରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ତେଣୁ 

  ସୂର‌୍ୟ୍ୟକିରଣ ଧଳା । ରାମୁ ପ୍ରଶ୍ନକଲା - କିନ୍ତୁ, ତୁମେ କହିଲ ଯେ ସକାଳେ ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ପାଖରୁ ଲାଲ୍ କିରଣ ଆସେ? ବାପା ଉତ୍ତର ଦେଲେ - 

  ହଁ, ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅଟକି ରହିଯାଏ, ଆମ ପାଖରେ ପହଁଚି ପାରେ ନାହିଁ  । ରାମୁ ପଚାରିଲା - ଅଟକିଯାଏ? କୋଉଠି ଅଟକିଯାଏ?

  ବାପା କହିଲେ - ଅନେକ ପ୍ରକାର ବାଷ୍ପକୁ ନେଇ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ତିଆରି ହୋଇଛି । ବାୟୁରେ ଛୋଟ ଛୋଟ  ବାଷ୍ପକଣିକା ରହିଛି । 

  ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ସୂର‌୍ୟ୍ୟକିରଣ ଗତି କରିବା ସମୟରେ ସେହି କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକର କିଛି  ଅଂଶକୁ ଶୋଷିନିଅନ୍ତି । ପରେ ସେହି 

  ଆଲୋକକୁ ସବୁଦିଗକୁ ବିକିରଣ କରନ୍ତି । ତେଣୁ ବାଷ୍ପକଣିକା ଶୋଷି ନେଉଥିବା ଆଲୋକ ସିଧା ଆସି  ନପାରି ଚାରିଆଡ଼କୁ ବିଛେଇ ହୋଇଯାଏ । 

  ଏହି ଘଟଣାକୁ ଆଲୋକର ବିଚ୍ଛୁରଣ (ସ୍କାଟେରିଙ୍ଗ୍) ବୋଲି କୁହାଯାଏ । 

  ରାମୁ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ପଚାରିଲା - ଏମିତି ହେଲେ କଅଣ ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଲାଲ୍ ଦେଖାଯିବ? ବାପା ବୁଝେଇ ଦେଲେ - ବାୟୁକଣିକା କେଉଁ 

  ରଙ୍ଗର ଆଲୋକକୁ କେତେ ଶୋଷିବ, ତାହା ନିର୍ଭର କରେ ଆଲୋକର ରଙ୍ଗ  ଉପରେ । ସାତଟି ରଙ୍ଗ ବା-ଘ-ନୀ-ସ-ହ-ନା-ଲା ଭିତରୁ 

  ପ୍ରଥମେ ରହିଥିବା ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ବାୟୁକଣିକା ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଶୋଷି ନିଏ । ଶେଷ ଆଡ଼କୁ  ରହିଥିବା ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ 

  ଶୋଷିହୁଅନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ୍ ବାଇଗଣି ବା ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଆଲୋକ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଶୋଷିହୁଏ ।  କିନ୍ତୁ, ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ଆଲୋକ ସବୁଠାରୁ କମ୍ 

  ଶୋଷିହୁଏ । 

  ରାମୁ ପଚାରିଲା - ସେମିତି ହେଲେ କ`ଣ ହେବ? ବାପା ବୁଝେଇ ଦେଲେ - ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ସୂର‌୍ୟ୍ୟକିରଣର ଅଧିକ 

  ବିଚ୍ଛୁରଣ ଘଟେ । ରାମୁ ପଚାରିଲା - କାହିଁକି? ବାପା କହିଲେ - ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଉଦୟ  ବେଳେ ସୂର‌୍ୟ୍ୟକିରଣ ଭୂଇଁର ଅତି ନିକଟରେ ଗତି କରୁଥାଏ । 

  ତେଣୁ ସେତେବେଳେ ବାୟୁକଣିକା ମଧ୍ୟରେ ସୂର‌୍ୟ୍ୟକିରଣ ଅଧିକ ସମୟ ଗତିକରେ । ଭୂଇଁ ନିକଟରେ  ବି ଅଧିକ ବାୟୁକଣିକା ରହିଛି । ଫଳରେ 

  ସୂର‌୍ୟ୍ୟ କିରଣରେ ଆସୁଥିବା ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଶୋଷି ହୋଇଯାଏ ଓ ଆମ ପାଖରେ  ସୀଧାସଳଖ ପହଁଚି ପାରେନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଲାଲ୍ 

  ଆଲୋକର ଖୁବ୍ କମ୍ ବିଚ୍ଛୁରଣ ହୁଏ ବୋଲି ଆମ ପାଖରେ ପହଁଚୁଥିବା ସୂର‌୍ୟ୍ୟକିରଣରେ ଅଧିକ  ଲାଲ୍ ଆଲୋକ ଥାଏ । ଆମକୁ ଲାଗେ, ଯେମିତି 

  ଖାଲି ଲାଲ୍ କିରଣ ସୂର‌୍ୟ୍ୟରୁ ଆସୁଛି । 

  ରାମୁ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ କହିପକେଇଲା - ଓହୋ, ବୁଝିଲି । ସେଇଥି ପାଇଁ ସୂର‌୍ୟ୍ୟ  ଆମକୁ ଲାଲ୍ ଦିଶେ । ପୁଅ ବ୍ୟସ୍ତ ହେବା ଦେଖି 

  ବାପା ହସିଦେଲେ । କହିଲେ - ଠିକ୍ କହିଲୁ । ରାମୁ ଖୁସିରେ ପଚାରିଲା – ବାପା, ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ସୂର‌୍ୟ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ବି ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଲାଲ୍ 

ଦେଖାଯାଏ କି? ବାପା ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ - ହଁ, ଠିକ୍ କହିଛୁ । ସେଇ ସମାନ କାରଣ ପାଇଁ ଅସ୍ତ ହେଉଥିବା ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଲାଲ୍ ଦେଖାଯାଏ । ଅସ୍ତ 

  ବେଳେ ସୂର‌୍ୟ୍ୟକିରଣ ଅଧିକ ସମୟ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ଗତି କରିଥାଏ । ତେଣୁ ଅଧିକ ବିଚ୍ଛୁରଣ  ଘଟେ ଓ ସୂର‌୍ୟ୍ୟ ଆମକୁ ଲାଲ୍ ଦେଖାଯାଏ । 

  କିଛି ସମୟ ଚୁପ୍ ରହିଲା ପରେ ରାମୁ କହିଲା - ବାପା, `ବାଘନୀସହନାଲା` ସୂତ୍ର ଭିତରେ ପ୍ରଥମେ ବାଇଗଣି  ରହିଛି । କିନ୍ତୁ, ତୁମେ 

  ନୀଳ ରଙ୍ଗ କଥା କାହିଁକି କହୁଛ ? ବାପା କହିଲେ - ଭଲ କଥାଟିଏ  ପଚାରିଲୁ । ଆମର ଆଖି ବାଇଗଣି ରଙ୍ଗକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ 

  । କିନ୍ତୁ, ନୀଳ ରଙ୍ଗକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଚିହ୍ନି  ପାରେ । ତେଣୁ ମୁଁ ନୀଳ ରଙ୍ଗକୁ ବେଶି ଗୁରୁତ୍ବ ଦେଉଛି । ରାମୁ ମୁଣ୍ଡ ହଲେଇ କହିଲା - ଓହୋ,

  ବୁଝିଲି । ସେତେବେଳକୁ ସେମାନେ ଘର ପାଖରେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରୁ ଆସି ଘର ପାଖରେ ପହଁଚି  ଯାଇଥାଆନ୍ତି । ରାମୁ ଜୋତା ବାହାର କରି ଘର 

  ଭିତରକୁ ପଶିଲା । ବାପା ଝାଳ ପୋଛି ପୋଛି ବଗିଚା ଭିତରକୁ ପଶିଲେ । 

∎ 

  ଓଇଏସ୍-୧(ଫିଜିକ୍ସ୍), ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ  ବିଭାଗ,

  ଭଦ୍ରକ ସ୍ବୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ, ଭଦ୍ରକ, ଫୋନ୍-୯୪୩୯୫୦୧୬୫୧